W Ya Da Bir Çocukluk Hatırası

20. yüzyıl sonu edebiyatında çok özel bir yere sahip Perec: Başkasına hiç benzemeyen, her kitabıyla şaşırtıcı olabilen bir yazar. Metis Edebiyat'ta daha önce Şeyler ve Uyuyan Adam'a yer vermiştik. W ise 1975 tarihli bir metin.
Kitap birbiri ardına ilerleyen iki anlatıdan oluşuyor. İlk metin, biyografik olarak nitelenebilir; soluk birkaç aile fotoğrafından yeniden kurgulanmak istenen bir çocukluk, bir aile, bir geçmiş. İlk izlenimler, okunan ilk kitaplar, görülen ilk film, biçilen otlar, amiral battı oyunu...
İkinci metinde anlatılan W, Ateş Ülkesi'nin bir adası. Sırf sporla meşgul olan bir toplumun hayatından sahneler okuyorsunuz ilkin. W bir olimpiyat hayali. İddiasız, sakin bir şekilde başlayan anlatı okurun içine nasıl daldığını bile fark edemediği bir iç sıkıntısına giderek, bir karabasana dönüşüyor. Yazarın hiç telaffuz etmediği isimler ve kavramlar ise okuyanların belleğine elbette yabancı değil. W ya da Bir Çocukluk Hatırası için, İkinci Dünya Savaşı yıllarına ait sade ve etkileyici bir tanıklık denebilir...

Parça
Açılış bölümü, s. 9-13

W'ye yaptığım yolculuğun hikâyesini anlatmaya girişmeden önce uzun süre tereddüt ettim. Bugün, buyurgan bir zaruretin dayatmasıyla, tanık olduğum olayların açığa çıkarılıp aydınlığa kavuşturulması gerektiğine kani olarak anlatmaya karar veriyorum. Bunların yayımlanmasına karşı görünen vicdani kaygıları ?neden bilmem, bahaneleri diyecektim neredeyse? görmezlikten gelmiş değilim. Uzun süre, görmüş olduklarıma dair sırrı saklamak istedim; bana verilmiş olan görevle ilgili herhangi bir şeyi ortaya dökmek bana düşmezdi; öncelikle, belki de bu görev tamamlanmadığı için ?ama kim bu görevi başarabilirdi ki?? sonra da bu görevi bana veren kişinin kendisi de ortadan kaybolduğu için.
Uzun süre kararsız kaldım. Bu yolculuktaki belirsiz maceraları yavaş yavaş unuttum. Ama o hayalet kentler, hâlâ uğultularını duyar gibi olduğum o kanlı koşular, denizden esen rüzgârın ...

Yazar hakkında
1936'da Paris'te doğdu. 1954'te başladığı tarih öğrenimini kısa sürede bıraktı. 1960'ta Paulette Pétras ile evlendi. 1965'te Les Choses (Şeyler) adlı kitabıyla Renaudot ödülünü kazandı. 1960'ta Raymond Queneau (matematiğe tutkun bir edebiyatçı) ve François Le Lionnais (edebiyata tutkun bir matematikçi) tarafından kurulan ve yazarların nasıl isterlerse öyle kullanabilecekleri yeni biçimler, yeni yapılar arayışını (Queneau) kendine amaç edinen OULIPO'ya (Ouvroir de Littérature Potentielle - Potansiyel Edebiyat İşliği) katıldı. Kitaplarının hemen hepsinin belli bir otobiyografik damga taşıdıklarını söyleyen Perec, çalışmasının dört ufkunu belirleyen dört kutbun -kendisini çevreleyen dünya, kendi tarihi, dil, kurgu- ötesinde, yazarlık tutkusunun, çağının tüm edebiyatını katetmek olduğunu, ama bunu kendi ayak izlerinin üzerinden yeniden geçerek değil, sürekli hareket halinde, sürekli yürüyerek yapmak istediğini söyler. Yapıtlarını başka yapıtlardan oluşan bir bütünün parçası olarak niteleyen yazar, hep yeniden okuduğu, alttan alta yanıt verdiği, irdelediği, kendine kaynak olarak gösterdiği yazarlar arasında Flaubert, Kafka, Joyce, Jules Verne, Queneau ve Leiris'i de sayar. Perec 1982'de, Ivry'de, bronş kanserinden ölmüştür.
Başlıca yapıtları arasında şunları sayabiliriz: Les Choses (1965, Şeyler), Un homme qui dort (1967, Uyuyan Adam), La Disparition (1969, Yokolma), La Boutique obscure (1973, Karanlık Dükkân), Espèces d'espaces (1974, Mekân Türleri), W ou le Souvenir d'enfance (1975, W ya da Çocukluk Anısı, Metis'ten yayımlanacak), Tentative d'épuisement d'un lieu parisien (1975, Bir Paris Mekânını Tüketme Girişimi), Alphabets (1976, Alfabeler), Je me souviens (1978, Anımsıyorum), La Vie mode d'emploi (1978, Yaşam Kullanma Kılavuzu, YKY, 1996), Mots croisés (1979, 1986, Bulmacalar, İki cilt), La Clôture et autres poèmes (1980, Çit ve Diğer Şiirler), Penser/Classer (1985, Düşünmek/Sınıflandırmak). Kış Yolculuğu (Nisan) ve İncelikli Go Sanatını Keşfetmeye Çağıran Küçük Kitap (Perec vd., İmge, 1998) da Türkçe'de yayımlanan eserleri arasındadır.